ICT-integratie in het basisonderwijs


Projectwerk in wereldoriëntatie

Voorwoord

Dagelijks worstelen leerkrachten met het fenomeen “ICT”. Voor sommigen een zegen, voor anderen…

Ons huidig onderwijs functioneert nog grotendeels op analoge wijze, d.w.z.: we vertrekken vanuit een methode, handleiding, handboeken, leerboeken, werkboekjes en werkblaadjes,… allemaal “statische materialen” die, jammer genoeg in deze snelevoluerende 21e eeuw, een verouderd karakter vertonen op het ogenblik dat je ze gaat gebruiken in je onderwijs. Het blijft onderwijs van gisteren in een vernieuwd kleedje...
Een nieuwe methode werd enkele jaren geleden ontwikkeld, proefgedraaid en vandaag op de markt losgelaten. Dus: materiaal van gisteren voor het onderwijs van morgen! Vreemde situatie...
Ter vergelijking: kijk naar een telefoon van vroeger en naar eentje van vandaag; kijk naar een auto van 100 jaar geleden en naar een nieuwe van vandaag; kijk naar een klas van 100 jaar geleden en naar een klas van vandaag (niet voor iedereen waar, maar toch); het verschil is niet zo groot als bij de telefoon en de auto...

De leerkracht, iemand van gisteren (of eergisteren naargelang je leeftijd) voelt er zich goed bij. De leerling in het basisonderwijs van vandaag mist "wat aansluiting" met die zogenaamde “dag van vandaag”. Feiten die dateren van zo’n 5 à 6 jaar geleden boeien niet zo wanneer je zelf nog maar 10 bent. Het voelt dan aan als “geschiedenis”, oubollig, niet van hun wereld.

Een leerling boeien voor jouw onderwijs doe je met de onderwerpen van vandaag, de middelen van vandaag, in de taal van vandaag, op het tempo van vandaag.

Als leerkracht moet je dan waarschijnlijk een tandje bijsteken, afhankelijk van je voeling met de maatschappij van “vandaag”. Upgraden en updaten hoort niet alleen bij software, maar ook bij “humanware”.

Wanneer je het filmpje bekijkt “de digitale uitdaging in het onderwijs” (http://www.youtube.com/watch?v=D-NCb8NRQG8 ) merkt tijdens een overleg een collega op "dat hij het jammer vindt dat de wereld zo draait". Inderdaad, een beetje heeft ie wel gelijk, niet alles betekent vooruitgang. Maar laten we die elementen die iets positiefs kunnen bijdragen aan ons onderwijs integreren in ons didactisch handelen en het leerproces van onze leerlingen.

Binnen de publicaties van de uitgeverijen herkennen we nog maar enkele schuchtere pogingen in die zin. Commercieel gezien kan een uitgeverij het niet volledig op een digitale boeg gooien. De markt hiervoor is nog te klein. Dan maar zelf aan het werk?

Dat kan! 't Zal voorlopig misschien zelfs van "moeten" zijn wil je er iets aan doen!
Voor wie het durft, het wil, het kan,… bieden we hier een denkkader aan om op deze wijze aan de slag te gaan in de vorm van het "aloude" projectwerk. Niets nieuws dus maar wel een didactische aanpak die nog zeer veel kansen biedt voor het onderwijs van vandaag en morgen!
 


Projectwerk: de voordelen?

Met thematisch werken of werken met een project wordt de lesstof niet netjes in vakken opgedeeld, maar geïntegreerd aangeboden. Er ontstaat dan een verband tussen de verschillende activiteiten, een rode draad die de hele dag(week/weken) aanwezig is.

Als het thema gaat leven voor de leerlingen zullen ze gemotiveerd en betrokken raken. En het is juist die betrokkenheid die zorgt voor ‘extra leerwinst’!
De inhoud van het thema zal in de loop van de week steeds duidelijker worden en de leerlingen zullen steeds actiever met het thema aan de slag gaan.

Het project stuurt het hele onderwijsleerproces. De leerlingen doen, denken en werken samen, in en misschien buiten de school.

Het thema kan als kapstok gebruikt worden waaraan vele leer- en ervaringsmomenten opgehangen kunnen worden.

Projectwerk is een aanpak die kan leiden tot andere, nieuwe inzichten en ervaringen.
Leerkrachten die er in slagen om in te spelen op de interessen van de leerlingen, creëren die grote betrokkenheid en spreken vooral de intrinsieke motivatie van hun leerlingen aan.

  • Leerlingen die ruimte krijgen om hun eigen leerdoelen of leervragen te formuleren krijgen meer kansen tot het sturen van hun eigen leerproces.
  • Werkvormen hanteren waarbij leerlingen actief betrokken en uitgedaagd worden om te communiceren over leerinhouden zorgen ervoor dat deze inhouden toegankelijker worden en meer beklijven.
  • Bovendien kunnen leerlingen door actief samen te werken tal van extra vaardigheden oefenen: sociale, communicatieve en functionele vaardigheden, ...

(bron: http://www.steunpuntico.be/nl/vorming/projectwerk-1 )

……….Projectonderwijs schept een ruim kader voor integratie van ICT.

 


Aan de slag, stap voor stap!

Graag stellen we jullie een stappenplan voor dat (summier) weergeeft op welke wijze de organisatie van een project kan verlopen.
Het enthousiasme van de leerkracht zelf heeft een positieve invloed op de betrokkenheid van de leerlingen, hetgeen weer resulteert in een actief meewerken en samenwerken van de diverse groepjes.

 

Stap 1A: Activatie van het onderwerp

Fotocollage, filmpje,… impressie geeft expressie!

Geluidsfragmenten, interview,…

Websites, nieuwsberichten,…

We trachten betrokkenheid te bekomen van alle leerlingen en dit door een multimediale voorstelling van het projectonderwerp! (... in tegenstelling tot: we gaan het hebben over... of: neem uw werkboekjes blz...)

Wat kan je over dit onderwerp zeggen? (per 2 brainstormen geeft vaak meer resultaat dan alleen...)
Leerkracht en leerlingen verzamelen hetgeen hierrond gedacht wordt in een MINDMAP
.

 

Stap 1B: Ordening en domeinafbakening

We filteren de items uit de mindmap naar:

'haalbaarheid': is dit onderwerp geschikt, begrijpbaar voor deze leeftijd? of gaat dit 'boven hun petje'?

'zinvolheid'-'relevantie': is dit aangedragen onderwerp geschikt om mee aan de slag te gaan? (Kunnen we er iets uit leren? Kunnen we voldoende bronnen vinden? Is het belangrijk genoeg, ruim genoeg,...?)

Elk onderwerp wordt nadien (mogelijk) geplaatst onder één van de 9 bestaansdimensies binnen wereldorientatie.

 

Stap 2: Werkopdrachten

De leerkracht bepaalt (vooraf gedaan) in een tweede moment de onderwerpen en formuleert ruime, eenduidige opdrachten. Hij stuurt deze opdrachten aan met een reeks van sleutelwoorden / kernwoorden / kernvragen om de leerlingen zelfstandig aan het werk te zetten in groepjes.

Niets houdt de leerkracht tegen om zelf ook één of meerdere onderwerpen uit te werken en "naar voren te brengen".

(De schriftelijke werkopdrachten per groepje kan je bvb online beschikbaar stellen met systemen zoals "DropBox" of "Google Docs" of in samenspraak met je ICT-coördinator op een webpagina (van de schoolwebsite?). De leerlingen 'halen' ze er uit en gaan aan de slag... Handig voor jouw klas om zo 'in de cloud' aan de slag te gaan).

 

Stap 3: Coachen, sturen, stimuleren, leren/helpen selecteren ...

De leerlingen verzamelen in hun zoektocht naar antwoorden heel wat informatie. Hierin moet een selectie gemaakt worden van hetgeen relevant of niet relevant is:

Is de informatie op niveau? Begrijp je de inhoud?

Kan het korter (misschien zelf samenvatten…), is er niet teveel herhaling?

Werkfase van de leerlingen: de leerkracht bewaakt dit proces, stuurt bij, motiveert, stimuleert, verduidelijkt, geeft tips,…

De leerkracht controleert het eindresultaat en geeft eventueel aanwijzingen naar laatste aanpassingen toe.

Stap 4: Verwerking

De gevonden leerinhouden worden door de leerlingen zelf verwerkt naar een product dat met de klas kan gedeeld worden en/of voor de klas kan gepresenteerd worden:

Een tekstdocument, …

Een filmpje, animatie, …

Een presentatie, …

Een andere vorm van samenwerken, verzamelen en beschikbaar stellen is het maken van een WiKi. Leerlingen werken online samen aan content (inhoud) over het onderwerp. Elke groep verzorgt een deel van de wiki door en heeft hiervoor online toegang. De leerkracht heeft zo een overzicht van de inhouden van alle werkgroepen.

 

Stap 5: Kennis delen

De leerlingen delen – op een creatieve wijze – de vergaarde kennis en vaardigheden met elkaar of plaatsen het eindresultaat in een wiki.

Elk groepje doet ook een voorstel tot “actie”.

Keuze maken van hetgeen haalbaar is (binnen de beschikbare tijd) of niet...

Stap 6: Actie

Voorbereiden en uitwerken van de "actie"

Uitvoeren

| Copyright ┬ę 2017 Lucien Hermans | All Rights Reserved |